Czym jest bakuchiol?
Bakuchiol to związek z grupy meroterpenów, pozyskiwany głównie z nasion Psoralea corylifolia, rośliny znanej w Indiach jako babchi. Nasiona i liście tej rośliny od wieków stosowano w medycynie ajurwedyjskiej i tradycyjnej medycynie chińskiej.
W kosmetykach stosuje się oczyszczony bakuchiol, zwykle w stężeniu 0,5–2%. Jest dobrze rozpuszczalny w olejach, dlatego często znajduje się w serum olejowych i kremach.
Bakuchiol nie ma budowy chemicznej podobnej do retinolu. Nie jest więc pochodną witaminy A. Mimo to w badaniach laboratoryjnych zauważono, że wpływa na podobne geny w komórkach skóry, w tym na te związane z produkcją kolagenu. Dlatego nazywa się go funkcjonalnym analogiem retinolu.
Co mówią badania o bakuchiolu?
Badanie laboratoryjne i pierwsza próba kliniczna
W 2014 roku w czasopiśmie International Journal of Cosmetic Science opisano badanie, w którym porównano wpływ bakuchiolu i retinolu na ekspresję genów w modelach skóry. Profile były do siebie podobne. W tej samej pracy opisano 12-tygodniową próbę kliniczną, w której krem z bakuchiolem poprawiał wygląd drobnych zmarszczek, przebarwień, elastyczności i jędrności skóry. Próba nie miała jednak grupy kontrolnej.
Badanie porównawcze z retinolem
Najczęściej cytowane jest badanie opublikowane w 2019 roku w British Journal of Dermatology przez zespół z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis. Było randomizowane i prowadzone metodą podwójnie ślepej próby.
- uczestnicy – 44 osoby,
- czas – 12 tygodni,
- grupa bakuchiolu – krem 0,5% dwa razy dziennie,
- grupa retinolu – krem 0,5% raz dziennie,
- wyniki – oba składniki istotnie zmniejszyły powierzchnię zmarszczek i przebarwienia, bez istotnej różnicy między grupami,
- tolerancja – osoby stosujące retinol częściej zgłaszały łuszczenie i pieczenie skóry.
Autorzy uznali bakuchiol za obiecującą, lepiej tolerowaną alternatywę dla retinolu.
Ograniczenia badań
Badanie było małe, krótkie i dotyczyło głównie fotostarzenia skóry twarzy. Retinol w stężeniu 0,5% to jedno z wyższych stężeń w kosmetykach, a jego działania niepożądane w pierwszych tygodniach są typowe i u wielu osób mijają. Retinoidy mają za sobą dziesiątki lat badań, w tym nad leczeniem trądziku, a bakuchiol tylko kilka niewielkich prób. Dlatego zamiennik nie ma jeszcze takiej pozycji jak retinol.
Bakuchiol a retinol – porównanie
| Cecha | Bakuchiol | Retinol |
|---|---|---|
| pochodzenie | roślinne | pochodna witaminy A |
| ilość badań | kilka małych badań | bardzo dużo badań |
| działanie na zmarszczki | potwierdzone w małym badaniu | dobrze udokumentowane |
| działanie na przebarwienia | potwierdzone w małym badaniu | dobrze udokumentowane |
| tolerancja | dobra, rzadko podrażnia | często podrażnia na początku |
| wrażliwość na słońce | nie zwiększa | może zwiększać |
| pora stosowania | rano i wieczorem | zwykle wieczorem |
| ciąża | brak danych | odradzany |
Dla kogo bakuchiol będzie dobrym wyborem?
Bakuchiol może sprawdzić się u osób, które:
- mają skórę wrażliwą, suchą lub reaktywną i nie tolerują retinolu,
- mają skłonność do zaczerwienień i naczynek. Więcej o pielęgnacji takiej skóry w poradniku o cerze z naczynkami,
- chcą zacząć pielęgnację przeciwstarzeniową łagodnie,
- stosują retinoid z przepisu lekarza i szukają łagodnego składnika na dzień,
- wolą składniki pochodzenia roślinnego.
Jeśli twoja skóra dobrze toleruje retinoidy, nie ma powodu z nich rezygnować. Jak zacząć stosowanie retinoidu, opisuje tekst o pierwszym kremie z witaminą A.
Czy bakuchiol można stosować w ciąży?
Bakuchiol często reklamuje się jako bezpieczny w ciąży zamiennik retinolu. W rzeczywistości jego bezpieczeństwo w ciąży i podczas karmienia piersią nie zostało zbadane. W badaniu porównawczym z retinolem kobiety w ciąży i karmiące były wykluczone. Przed stosowaniem warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym ciążę lub dermatologiem.
Jak stosować bakuchiol?
- Nakładaj serum lub krem z bakuchiolem na oczyszczoną skórę, rano, wieczorem lub dwa razy dziennie.
- Stosuj go po lekkich serum wodnych, a przed cięższymi kremami. Ogólną kolejność opisuje poradnik o tym, jak ułożyć poranną i wieczorną pielęgnację.
- Rano zawsze nakładaj na koniec krem z filtrem. Bakuchiol nie zwiększa wrażliwości na słońce, ale ochrona UV jest podstawą każdej pielęgnacji przeciwstarzeniowej. Szczegóły w tekście o kremach z SPF.
- Daj sobie co najmniej 8–12 tygodni na ocenę efektów.
Z czym łączyć bakuchiol?
Bakuchiol dobrze łączy się z większością składników:
- kwas hialuronowy – nawilża i łagodzi. Jak go stosować, opisuje tekst o kwasie hialuronowym w serum,
- niacynamid – wzmacnia barierę skóry i wyrównuje koloryt,
- peptydy – wspierają pielęgnację przeciwstarzeniową. O tym, czego się po nich spodziewać, przeczytasz w artykule o peptydach w kremach,
- witamina C – rano jako przeciwutleniacz.
Niektóre marki łączą bakuchiol z retinolem. Według producentów może to zmniejszać podrażnienia, ale niezależnych badań nad takim połączeniem jest niewiele.
Czy bakuchiol może podrażnić?
Zdarza się to rzadko, ale możliwe są reakcje alergiczne i podrażnienia, zwłaszcza przy produktach z wieloma dodatkami zapachowymi. Nowy kosmetyk warto przetestować na małym fragmencie skóry. Osoby uczulone na rośliny z rodziny bobowatych powinny zachować ostrożność.
Jak wybrać kosmetyk z bakuchiolem?
Na opakowaniach często pojawia się hasło „naturalny retinol”, które niewiele mówi o produkcie. Przy wyborze warto zwrócić uwagę na kilka rzeczy:
- stężenie – w badaniu porównawczym stosowano 0,5%, a wiele kosmetyków zawiera 0,5–1%. Produkty, w których bakuchiol jest na końcu długiego składu, mogą go mieć bardzo mało,
- forma – serum olejowe dobrze sprawdza się przy suchej skórze, a lekkie kremy i emulsje przy cerze mieszanej,
- dodatki – przy wrażliwej skórze lepiej wybierać produkty bez substancji zapachowych i olejków eterycznych,
- opakowanie – szczelne, nieprzezroczyste, najlepiej z pompką.
Jeśli kupujesz zestaw z kilkoma aktywnymi składnikami, wprowadzaj je po kolei, w odstępie co najmniej dwóch tygodni. Łatwiej wtedy ocenić, który produkt działa, a który ewentualnie podrażnia.
Bakuchiol na przebarwienia i trądzik
W badaniu porównawczym bakuchiol zmniejszał przebarwienia w podobnym stopniu jak retinol. Może więc być częścią pielęgnacji rozjaśniającej, zwłaszcza u osób z wrażliwą skórą. Inne sposoby na plamy zebraliśmy w poradniku o rozjaśnianiu przebarwień w domu.
Bakuchiol ma też właściwości przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, dlatego pojawia się w kosmetykach do skóry trądzikowej. Dowody kliniczne w tym wskazaniu są jednak skromne. Przy trądziku nadal najlepiej przebadane są retinoidy, nadtlenek benzoilu i kwas azelainowy.
Przy skórze dojrzałej bakuchiol może być łagodnym wstępem do pielęgnacji przeciwzmarszczkowej, zwłaszcza gdy skóra jest sucha i cienka. Więcej wskazówek znajdziesz w tekście o skórze po czterdziestce.
Najczęściej zadawane pytania
Czy bakuchiol działa jak retinol?
W jednym randomizowanym badaniu z 2019 roku bakuchiol zmniejszał zmarszczki i przebarwienia w podobnym stopniu jak retinol. Dowody są jednak ograniczone do kilku małych badań.
Czy bakuchiol jest bezpieczny w ciąży?
Nie wiadomo. Jego bezpieczeństwo w ciąży nie zostało zbadane, a kobiety w ciąży były wykluczone z badań. Warto zapytać lekarza.
Czy bakuchiol można stosować rano?
Tak. Bakuchiol nie zwiększa wrażliwości na słońce, więc można go stosować rano i wieczorem, zawsze z kremem z filtrem w dzień.
Czy bakuchiol podrażnia skórę?
Rzadko. W badaniu porównawczym powodował mniej łuszczenia i pieczenia niż retinol. Możliwe są jednak reakcje alergiczne.
Po jakim czasie bakuchiol daje efekty?
W badaniach efekty oceniano po 12 tygodniach regularnego stosowania. Pierwsze zmiany w wyglądzie skóry mogą pojawić się wcześniej.
Źródła: Dhaliwal S. i wsp., randomizowane badanie porównujące bakuchiol i retinol, British Journal of Dermatology 2019; Chaudhuri R.K., Bojanowski K., badanie ekspresji genów i próba kliniczna bakuchiolu, International Journal of Cosmetic Science 2014; Dermatology Times – bakuchiol jako roślinna alternatywa retinolu; PracticeUpdate – omówienie badania bakuchiolu i retinolu
Piszemy o pielęgnacji, zabiegach i makijażu na podstawie podręczników kosmetologii i publikacji dermatologicznych. Teksty aktualizujemy, gdy zmienia się wiedza albo zalecenia.
