Serum z witaminą C – jak działa i jak je stosować?

Witamina C od lat należy do składników, które dermatolodzy wymieniają obok filtra przeciwsłonecznego i retinoidów jako podstawę pielęgnacji przeciwstarzeniowej. Jednocześnie to składnik kapryśny: łatwo się utlenia, bywa drażniący, a na półkach jest wiele form o różnych nazwach i obietnicach. Warto wiedzieć, czym się kierować, żeby serum z witaminą C rzeczywiście działało, a nie tylko zmieniało kolor w łazience.

Jak działa witamina C na skórę?

Witamina C występuje naturalnie w skórze, ale jej poziom spada z wiekiem i pod wpływem promieniowania UV. Organizm człowieka nie potrafi jej wytwarzać, dlatego pochodzi ona z diety, a w przypadku pielęgnacji z kosmetyków. Witamina C podana na skórę działa na kilka sposobów.

Ochrona antyoksydacyjna

Promieniowanie UV, zanieczyszczenia powietrza i dym tytoniowy powodują powstawanie w skórze wolnych rodników, czyli reaktywnych cząsteczek, które uszkadzają komórki, kolagen i elastynę. Witamina C neutralizuje część z nich. Nie zastępuje filtra przeciwsłonecznego, bo nie pochłania promieniowania, ale uzupełnia jego działanie.

Wsparcie produkcji kolagenu

Witamina C jest niezbędna do prawidłowej budowy włókien kolagenowych. Badania wskazują, że stosowana miejscowo może wspierać produkcję kolagenu, co z czasem przekłada się na lepszą jędrność i mniej widoczne drobne zmarszczki.

Rozjaśnianie przebarwień

Witamina C hamuje działanie enzymu biorącego udział w produkcji melaniny, dlatego stopniowo rozjaśnia przebarwienia i wyrównuje koloryt. Efekt jest łagodny i wymaga regularnego stosowania przez kilka tygodni.

Blask skóry

Wiele osób zauważa, że po kilku tygodniach stosowania skóra wygląda na bardziej promienną i świeżą. To efekt wyrównania kolorytu i ochrony przed szarzeniem skóry.

Jakie formy witaminy C występują w kosmetykach?

Forma	Cechy	Dla kogo
Kwas L-askorbinowy	najlepiej przebadana, aktywna forma, wymaga kwaśnego pH, łatwo się utlenia, może szczypać	skóra tolerująca składniki aktywne, przebarwienia, fotostarzenie
Fosforan askorbylu sodu lub magnezu	stabilniejsze, łagodniejsze, rozpuszczalne w wodzie	skóra wrażliwa, trądzikowa
Glukozyd askorbylu	stabilny, łagodny, przekształcany w skórze w aktywną formę	skóra wrażliwa, początek stosowania
Tetraizopalmitynian askorbylu	rozpuszczalny w tłuszczach, stabilny, łagodny	skóra sucha, kremy i olejki
Etylowany kwas askorbinowy	stabilna pochodna, dobrze tolerowana	różne typy skóry

Pochodne witaminy C są stabilniejsze i rzadziej podrażniają, ale w skórze muszą zostać przekształcone w aktywną formę, a liczba badań nad ich skutecznością jest mniejsza niż w przypadku czystego kwasu askorbinowego.

Jakie stężenie witaminy C wybrać?

W badaniach nad kwasem L-askorbinowym najczęściej stosowano stężenia od około 10 do 20%. Niższe stężenia mogą działać słabiej, a wyższe niż około 20% zwykle nie dają wyraźnie lepszych efektów, za to częściej podrażniają. Dla osób, które zaczynają, dobrym wyborem jest serum z około 10% lub łagodniejsza pochodna.

W przypadku pochodnych stężenia bywają inne, a producenci rzadko podają, jakiej ilości czystej witaminy C odpowiadają. Dlatego przy pochodnych trudniej porównać produkty.

Dlaczego witamina C się utlenia?

Kwas askorbinowy łatwo reaguje z tlenem, zwłaszcza w obecności światła, ciepła i wody. Utleniona witamina C zmienia kolor na żółty, a potem coraz ciemniejszy, pomarańczowy i brązowy. Utleniony produkt traci właściwości antyoksydacyjne, a część osób zauważa, że może lekko barwić skórę na pomarańczowo.

Żeby ograniczyć utlenianie:

• wybieraj produkty w ciemnych, nieprzezroczystych opakowaniach z pompką lub zakraplaczem w szczelnej butelce,
• przechowuj serum w chłodnym miejscu, z dala od słońca, a niektórzy producenci zalecają lodówkę,
• zakręcaj butelkę od razu po użyciu,
• zużywaj produkt w terminie podanym po otwarciu,
• lekko słomkowy kolor jest zwykle akceptowalny, a ciemnopomarańczowy lub brązowy oznacza, że serum trzeba wyrzucić.

Jak stosować serum z witaminą C krok po kroku?

1. Oczyść twarz rano łagodnym preparatem.
2. Nałóż tonik, jeśli go używasz, i odczekaj, aż skóra przeschnie.
3. Nałóż kilka kropli serum na twarz, szyję i dekolt, omijając okolice oczu, jeśli produkt nie jest do tego przeznaczony.
4. Odczekaj chwilę, aż serum się wchłonie.
5. Nałóż krem nawilżający.
6. Zakończ filtrem przeciwsłonecznym.

Gdzie witamina C znajduje się w całej porannej i wieczornej pielęgnacji, wyjaśniamy w poradniku o kolejności nakładania kosmetyków.

Rano czy wieczorem?

Najczęściej zaleca się stosowanie witaminy C rano. Wtedy skóra jest narażona na promieniowanie UV i zanieczyszczenia, a witamina C działa jako dodatkowa ochrona antyoksydacyjna pod filtrem. Badania wskazują, że połączenie witaminy C z witaminą E i kwasem ferulowym oraz filtrem daje lepszą ochronę niż sam filtr. Witaminę C można też stosować wieczorem, jeśli rano pielęgnacja jest już rozbudowana lub skóra źle znosi ją pod makijaż.

Z czym łączyć witaminę C?

• Filtr przeciwsłoneczny to najważniejsze połączenie. Witamina C wspiera ochronę, a filtr chroni przed promieniowaniem.
• Witamina E i kwas ferulowy stabilizują witaminę C i wzmacniają jej działanie. Często występują razem w jednym serum.
• Kwas hialuronowy i gliceryna nawilżają i dobrze uzupełniają serum z witaminą C.
• Niacynamid można łączyć z witaminą C. Przestroga przed tym połączeniem pochodzi z dawnych obserwacji w warunkach laboratoryjnych, które nie odpowiadają stosowaniu kosmetyków. Szczegóły opisujemy w poradniku o niacynamidzie.
• Retinoidy lepiej stosować wieczorem, a witaminę C rano. Takie rozdzielenie ogranicza podrażnienia.
• Kwasy AHA i BHA najlepiej stosować wieczorem, w inne pory niż witaminę C, zwłaszcza przy skórze wrażliwej.

Dla kogo jest serum z witaminą C?

• dla osób z przebarwieniami słonecznymi i pozapalnymi,
• przy szarej, matowej skórze bez blasku,
• przy pierwszych oznakach fotostarzenia,
• dla osób, które dużo przebywają na zewnątrz lub mieszkają w mieście z zanieczyszczonym powietrzem,
• jako element profilaktyki przeciwstarzeniowej razem z filtrem.

Przy skórze wrażliwej, naczynkowej i z trądzikiem różowatym lepiej zacząć od łagodnych pochodnych w niskim stężeniu i obserwować reakcję.

Czy witamina C może podrażniać?

Kwas askorbinowy w wysokim stężeniu i niskim pH może powodować mrowienie, pieczenie, zaczerwienienie i przesuszenie, szczególnie na początku stosowania lub przy skórze wrażliwej. Pomaga:

• rozpoczęcie od niższego stężenia lub pochodnej,
• stosowanie serum co drugi dzień przez pierwsze tygodnie,
• nakładanie na suchą skórę, a nie zaraz po umyciu,
• unikanie łączenia w tej samej porze z kwasami i retinoidami.

Krótkie mrowienie po nałożeniu jest częste i zwykle mija. Silne pieczenie, swędzenie czy wysypka oznaczają, że produkt trzeba odstawić.

Kiedy widać efekty?

Poprawę blasku i świeżości skóry część osób zauważa po kilku tygodniach. Rozjaśnienie przebarwień i poprawa drobnych zmarszczek wymagają zwykle dwóch–trzech miesięcy regularnego stosowania. Efekty utrzymują się, jeśli pielęgnacja jest kontynuowana, a skóra codziennie chroniona przed słońcem.

Witamina C w serum, kremie czy w proszku?

Serum zawiera zwykle najwyższe stężenia i najszybciej się wchłania, dlatego jest najpopularniejszą formą. Kremy z witaminą C są wygodne przy skórze suchej, ale często mają niższe stężenie lub pochodne. Witamina C w proszku, mieszana bezpośrednio przed użyciem z serum lub kremem, pozostaje stabilna do chwili przygotowania, ale trudniej kontrolować stężenie i pH. Coraz popularniejsze są też formuły bezwodne, w których witamina C jest bardziej stabilna.

Czy witamina C z diety wpływa na skórę?

Witamina C z diety jest niezbędna do prawidłowej budowy kolagenu w całym organizmie. Jej niedobór, choć rzadki w krajach rozwiniętych, prowadzi do problemów ze skórą i dziąsłami. Jednak przy prawidłowej diecie dodatkowa suplementacja nie zwiększa znacząco ilości witaminy C w skórze, dlatego w pielęgnacji stosuje się ją miejscowo. Warzywa i owoce, takie jak papryka, natka pietruszki, czarna porzeczka, kiwi czy cytrusy, są dobrym źródłem tej witaminy. Szerzej o diecie piszemy w poradniku o diecie na piękną skórę.

Najczęstsze błędy przy stosowaniu witaminy C

• Używanie utlenionego, brązowego serum.
• Przechowywanie w łazience w cieple i świetle.
• Wybór najwyższego stężenia na start przy skórze wrażliwej.
• Rezygnacja z filtra w przekonaniu, że witamina C wystarczy.
• Łączenie z kwasami i retinoidem w tej samej porze przy skórze reaktywnej.
• Oczekiwanie efektów po tygodniu.

Źródła: przeglądy badań nad miejscowym stosowaniem witaminy C w dermatologii, materiały edukacyjne American Academy of Dermatology dotyczące antyoksydantów i ochrony przeciwsłonecznej.