Ile ćwiczyć? Zalecenia WHO
Światowa Organizacja Zdrowia w wytycznych z 2020 roku zaleca dorosłym:
- 150–300 minut aktywności o umiarkowanej intensywności tygodniowo albo 75–150 minut aktywności intensywnej, albo odpowiednie połączenie obu,
- ćwiczenia wzmacniające główne grupy mięśni co najmniej dwa dni w tygodniu,
- ograniczanie czasu spędzanego na siedząco.
WHO podkreśla, że regularna aktywność wiąże się z mniejszym ryzykiem zgonu z wszystkich przyczyn i z powodu chorób sercowo-naczyniowych, mniejszą liczbą upadków, lepszym zdrowiem psychicznym, sprawnością umysłową i snem. Najważniejsze dla początkujących zdanie z tych wytycznych brzmi: każda ilość aktywności fizycznej jest lepsza niż żadna.
Co to znaczy w praktyce?
Umiarkowana intensywność to wysiłek, przy którym możesz mówić, ale nie zaśpiewasz piosenki, na przykład szybki marsz, jazda na rowerze, taniec. Intensywna to taka, przy której mówisz z trudem, na przykład bieg czy szybkie podskoki. Domowy trening siłowy wypełnia zalecenie ćwiczeń wzmacniających, a spacery lub jazda na rowerze dopełniają tygodniową pulę minut.
Zanim zaczniesz
- Jeśli masz chorobę serca, nadciśnienie, cukrzycę, problemy ze stawami lub jesteś w ciąży, skonsultuj plan z lekarzem.
- Przygotuj matę lub dywan, stabilne krzesło bez kółek, najlepiej oparte o ścianę, i butelkę wody.
- Ćwicz w wygodnym stroju i w butach sportowych albo boso na macie, nie w skarpetkach na śliskiej podłodze.
- Zaplanuj stałe dni i porę, na przykład poniedziałek, środa, piątek rano.
Rozgrzewka: 5 minut, które chronią przed kontuzją
Rozgrzewka podnosi temperaturę mięśni i przygotowuje stawy do ruchu.
- Marsz w miejscu z unoszeniem kolan, 1 minuta.
- Krążenia ramion w przód i w tył, po 10.
- Krążenia bioder, po 10 w każdą stronę.
- Wymachy nóg w przód i w bok przy oparciu o ścianę, po 10.
- Pajacyki lub ich wersja bez skoku (krok w bok z unoszeniem rąk), 1 minuta.
- Kilka spokojnych przysiadów bez obciążenia.
Osiem ćwiczeń na początek
Brytyjska fundacja kardiologiczna British Heart Foundation radzi wykonywać ćwiczenia siłowe po 8–15 powtórzeń i stopniowo zwiększać ich liczbę, częstotliwość i liczbę serii, gdy stają się łatwiejsze. Na początek wystarczy jedna seria każdego ćwiczenia.
1. Przysiad na krzesło
Stań przed stabilnym krzesłem, stopy na szerokość bioder. Powoli usiądź, prowadząc biodra w tył, i wstań bez pomocy rąk lub z ich lekkim podparciem. Utrudnienie: przysiad bez krzesła, potem z zatrzymaniem na dole.
2. Pompki przy ścianie
Stań na odległość wyciągniętej ręki od ściany i oprzyj dłonie płasko na wysokości barków. Ugnij łokcie, zbliżając klatkę piersiową do ściany, i odepchnij się. Im bardziej uginasz łokcie, tym trudniej. Kolejne etapy to pompki o blat stołu, na kolanach i klasyczne.
3. Most biodrowy
Połóż się na plecach, nogi ugięte, stopy na podłodze. Unieś biodra, napinając pośladki, aż ciało od kolan do barków utworzy linię, i powoli opuść. To jedno z najlepszych ćwiczeń na pośladki, a ich rozwinięcie zawiera plan ćwiczeń na pośladki w domu.
4. Wykroki w miejscu
Zrób krok w tył i opuść tylne kolano w stronę podłogi, przednie kolano nad stopą. Wróć i zmień nogę. Łatwiej: krótszy zakres, przytrzymanie się krzesła.
5. Deska na przedramionach
Oprzyj się na przedramionach i palcach stóp, ciało w jednej linii, brzuch napięty. Zacznij od 15–20 sekund. Łatwiej: deska na kolanach.
6. Martwy robak
Leżąc na plecach, unieś ręce do sufitu i nogi ugięte pod kątem prostym. Powoli opuszczaj przeciwną rękę i nogę, nie odrywając lędźwi od podłogi. Ćwiczenie wzmacnia mięśnie brzucha bez obciążania kręgosłupa.
7. Wiosłowanie z butelkami
Pochyl się lekko z prostymi plecami, w dłoniach butelki z wodą. Przyciągaj je do bioder, ściągając łopatki. Ćwiczenie równoważy siedzący tryb życia i wzmacnia plecy.
8. Wspięcia na palce
Stojąc przy ścianie, unieś się na palce i powoli opuść. Wzmacnia łydki i poprawia równowagę.
Plan na pierwsze 4 tygodnie
| Tydzień | Treningi w tygodniu | Zawartość |
|---|---|---|
| 1 | 3 po 20 minut | rozgrzewka, 1 seria 8 ćwiczeń po 8–10 powtórzeń lub 20 s, rozciąganie |
| 2 | 3 po 25 minut | 2 serie po 10–12 powtórzeń |
| 3 | 3 po 30 minut | 2 serie po 12–15, trudniejsze warianty 2–3 ćwiczeń |
| 4 | 3 po 30 minut + 2 spacery | 3 serie lub trening w obwodzie, deska do 40 s |
Między treningami siłowymi zostaw dzień przerwy. W dni wolne wybierz szybki marsz, rower albo spokojne zajęcia, na przykład pilates czy jogę. Czym pilates różni się od klasycznego treningu i od czego go zacząć, wyjaśnia przewodnik po efektach pilatesu, a łagodny start z matą opisuje tekst o jodze dla początkujących.
Trening w obwodzie: gdy brakuje czasu
Jeśli masz tylko kwadrans, wykonaj ćwiczenia jedno po drugim, po 30 sekund pracy i 30 sekund przerwy, i powtórz cały obwód dwa razy. Taki trening łączy elementy siłowe z wysiłkiem dla serca. Dziesięć czy piętnaście minut nie spełni całego tygodniowego zalecenia, ale zgodnie z wytycznymi WHO każda dawka ruchu się liczy.
Rozciąganie po treningu
Po ćwiczeniach poświęć 5 minut na spokojne rozciąganie mięśni ud, pośladków, łydek, klatki piersiowej i pleców. Każdą pozycję trzymaj kilkadziesiąt sekund, bez sprężynowania i bólu. Szczegóły, czyli które pozycje wybrać i jak długo w nich zostać, zawiera poradnik o rozciąganiu po treningu.
Jak robić postępy?
Ciało przyzwyczaja się do wysiłku, dlatego trening musi się stopniowo zmieniać. Możesz:
- zwiększać liczbę powtórzeń,
- dodawać serie,
- wydłużać czas deski,
- wybierać trudniejsze warianty ćwiczeń,
- zwalniać tempo opuszczania, na przykład liczyć do trzech przy schodzeniu do przysiadu,
- dodawać obciążenie w postaci butelek z wodą, plecaka z książkami lub gum oporowych.
Zmieniaj jeden element naraz i dopiero wtedy, gdy obecny poziom wykonujesz poprawnie i bez nadmiernego zmęczenia.
Jak nie stracić motywacji?
- Zapisuj treningi w kalendarzu lub aplikacji. Seria odhaczonych dni motywuje.
- Mierz postęp liczbą powtórzeń i samopoczuciem, nie tylko wagą.
- Przygotuj matę i strój wieczorem, żeby rano nie szukać wymówek.
- Ćwicz z kimś na wideorozmowie albo umów się na wspólny spacer.
- W gorszy dzień zrób chociaż rozgrzewkę i jedno ćwiczenie.
Ruch to nie wszystko. Odpowiednia ilość snu, płynów i jedzenie bogate w warzywa wspierają regenerację i kondycję skóry. Jak dieta przekłada się na wygląd cery, opisuje artykuł o diecie na piękną skórę, a mity o nawodnieniu wyjaśnia tekst o tym, ile wody pić dla ładnej skóry.
Trening a skóra i samopoczucie
Regularny ruch poprawia krążenie, więc po treningu skóra jest lepiej ukrwiona i wygląda świeżej. Wysiłek oznacza jednak też pot, który w połączeniu z makijażem i ciasną odzieżą sprzyja wypryskom na twarzy, plecach i dekolcie. Kilka nawyków pomaga tego uniknąć:
- ćwicz bez makijażu albo z minimalnym, lekkim kosmetykiem,
- przed treningiem zwiąż włosy i odsuń je od twarzy,
- wycieraj pot czystym ręcznikiem, przykładając go zamiast pocierać,
- po treningu weź prysznic i zmień odzież możliwie szybko,
- pierz ubrania sportowe po każdym użyciu.
Jeśli ćwiczysz na zewnątrz, pamiętaj o kremie z filtrem nawet w pochmurne dni, a zimą o kremie ochronnym na policzki i nos.
Kiedy przerwać trening?
Zmęczenie, przyspieszony oddech i lekka „zakwaszona” bolesność mięśni w kolejnych dniach są normalne. Przerwij trening i skontaktuj się z lekarzem, jeśli pojawi się:
- ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej,
- duszność nieproporcjonalna do wysiłku,
- zawroty głowy, omdlenie, kołatanie serca,
- ostry ból stawu lub mięśnia, który nie mija po odpoczynku.
Najczęstsze błędy początkujących
- Zbyt ambitny start i codzienne treningi do upadłego w pierwszym tygodniu.
- Pomijanie rozgrzewki.
- Szybkie, niedokładne powtórzenia zamiast kontrolowanego ruchu.
- Wstrzymywanie oddechu przy wysiłku.
- Brak dni odpoczynku.
- Porównywanie się z zaawansowanymi osobami z internetu.
Najczęściej zadawane pytania
Ile razy w tygodniu ćwiczyć na początek?
Trzy razy w tygodniu po 20–30 minut to dobry start. WHO zaleca ćwiczenia wzmacniające co najmniej dwa razy w tygodniu, a pozostałe dni można wypełnić spacerem lub rowerem.
Czy trening w domu bez sprzętu wystarczy?
Na początek tak. Ćwiczenia z masą własnego ciała wzmacniają mięśnie i poprawiają kondycję. Z czasem przydadzą się gumy oporowe lub hantle, które pozwalają dalej zwiększać obciążenie.
Ile powtórzeń robić na początku?
Zwykle 8–15 powtórzeń każdego ćwiczenia w jednej serii. Gdy wykonujesz 15 powtórzeń bez trudu, dodaj kolejną serię lub wybierz trudniejszy wariant.
Kiedy widać efekty ćwiczeń?
Lepsze samopoczucie i sen wiele osób zauważa po kilku tygodniach. Wzrost siły i wytrzymałości widać zwykle po 4–8 tygodniach regularnych treningów, a zmiany sylwetki później, zależnie od diety.
Czy można ćwiczyć codziennie?
Ćwiczenia siłowe najlepiej przeplatać dniami odpoczynku dla tych samych mięśni. Codziennie można natomiast spacerować, rozciągać się czy jeździć na rowerze, bo każda ilość ruchu jest korzystna.
Źródła: Światowa Organizacja Zdrowia, Global guidelines on physical activity and sedentary behaviour (2020) oraz fact sheet Physical activity; British Heart Foundation, Strength exercises; HSE (irlandzka służba zdrowia), Strength exercises





