Wypadanie włosów jesienią – czy to normalne i co pomaga?

Pod koniec lata i jesienią na szczotce zostaje więcej włosów, odpływ pod prysznicem szybciej się zapycha, a na swetrach widać pojedyncze pasma. Ten widok niepokoi, ale w większości przypadków jest naturalnym, sezonowym zjawiskiem. Warto jednak wiedzieć, kiedy wypadanie mieści się w normie, a kiedy jest sygnałem, że coś dzieje się w organizmie.

Ile włosów dziennie wypada?

Na głowie dorosłego człowieka rośnie zwykle od około 100 do 150 tysięcy włosów. Każdy z nich ma własny cykl, dlatego codziennie część z nich wypada, a w ich miejsce wyrastają nowe. Utrata od kilkudziesięciu do około stu włosów dziennie jest uznawana za fizjologiczną. W dniu mycia lub intensywnego czesania liczba ta może być wyższa, bo wypadają wtedy włosy, które i tak były już luźne.

Policzenie włosów jest trudne, dlatego lepiej obserwować zmianę. Jeśli przez kilka tygodni na szczotce i w odpływie zostaje wyraźnie więcej włosów niż zwykle, a jednocześnie gęstość fryzury się nie zmienia, najczęściej jest to sezonowa wymiana.

Dlaczego włosy wypadają jesienią?

Włos rośnie w cyklach. W fazie anagenu, która trwa kilka lat, włos aktywnie rośnie. Potem przechodzi krótką fazę katagenu, a następnie telogenu, czyli spoczynku, który trwa około trzech miesięcy. Na końcu tej fazy włos wypada, a mieszek zaczyna produkować nowy.

Badania prowadzone na dużych grupach osób wykazały, że odsetek włosów w fazie spoczynku zmienia się w ciągu roku i jest najwyższy latem. Ponieważ faza spoczynku trwa kilka tygodni, włosy, które przeszły w nią latem, wypadają pod koniec lata i jesienią. Przyczyny tego rytmu nie są do końca poznane. Wymienia się długość dnia, ekspozycję na słońce i ewolucyjną pozostałość sezonowej wymiany owłosienia.

Do tego dochodzą czynniki letnie, które osłabiają włosy: intensywne słońce, chlor, słona woda i częste mycie po plaży. Jesienią widzimy skutki całego sezonu.

Jak odróżnić sezonowe wypadanie od innego problemu?

Sezonowe wypadanie ma kilka typowych cech:

• pojawia się pod koniec lata lub jesienią i trwa kilka tygodni,
• włosy wypadają równomiernie z całej głowy,
• nie widać łysych placków ani wyraźnych prześwitów,
• na końcu wypadniętego włosa widać małą, białą cebulkę, typową dla włosa w fazie spoczynku,
• skóra głowy nie jest zaczerwieniona, nie swędzi i nie boli.

Niepokojące są natomiast: wypadanie trwające dłużej niż trzy miesiące, łysiejące placki, wyraźne przerzedzenie na czubku głowy lub przy przedziałku, cofanie się linii włosów, swędzenie, łuszczenie lub ból skóry głowy, a także inne objawy, takie jak zmęczenie, zmiany masy ciała czy nieregularne miesiączki.

Jakie inne przyczyny mogą nasilać wypadanie włosów?

Jesień to też czas, gdy ujawniają się skutki zdarzeń sprzed kilku miesięcy. Nasilone, rozlane wypadanie włosów, nazywane łysieniem telogenowym, pojawia się zwykle dwa–trzy miesiące po czynniku, który je wywołał. Mogą to być:

• infekcja z wysoką gorączką,
• poród,
• operacja lub poważna choroba,
• silny stres,
• restrykcyjna dieta i szybka utrata masy ciała,
• odstawienie antykoncepcji hormonalnej,
• niektóre leki.

Wypadanie włosów mogą też powodować niedobory żelaza i ferrytyny, choroby tarczycy, zespół policystycznych jajników, łysienie androgenowe oraz łysienie plackowate. Te przyczyny wymagają diagnozy i leczenia, a nie tylko zmiany szamponu.

Co pomaga przy jesiennym wypadaniu włosów?

Sezonowego wypadania nie da się całkiem zatrzymać, bo to naturalna wymiana włosów. Można jednak zadbać o to, żeby nowe włosy rosły w dobrych warunkach, a te, które zostają, nie łamały się.

Łagodna pielęgnacja

• Myj włosy tak często, jak tego potrzebują. Częste mycie nie przyspiesza wypadania, a jedynie wypłukuje włosy, które i tak się już oddzieliły.
• Wybieraj łagodne szampony dopasowane do skóry głowy, a odżywkę nakładaj na długość.
• Rozczesuj włosy delikatnie, od końców, najlepiej szczotką z miękkim włosiem lub grzebieniem o szerokich zębach.
• Unikaj ciasnych kucyków, warkoczy i gumek, które ciągną włosy u nasady.
• Ogranicz suszenie gorącym powietrzem i prostownicę, a gdy ich używasz, stosuj termoochronę.

Wcierki i sera do skóry głowy

Wcierki z kofeiną, ekstraktami roślinnymi czy peptydami są popularnym elementem pielęgnacji. Mogą poprawić kondycję skóry głowy, a część składników ma wstępne badania sugerujące korzystny wpływ na włosy. Nie zastąpią jednak leczenia, gdy przyczyną wypadania jest choroba. Wcierkę stosuje się regularnie, zwykle przez kilka miesięcy, masując skórę głowy opuszkami palców.

Pielęgnacja długości

Włosy, które się łamią, często mylimy z wypadającymi. Olejowanie i odżywki zmniejszają łamliwość i rozdwajanie się końcówek. Sposoby opisujemy w poradniku o olejowaniu włosów.

Czy dieta wpływa na wypadanie włosów?

Włosy rosną szybko i potrzebują dużo budulca, dlatego reagują na niedobory. Najważniejsze są pełnowartościowe białko, żelazo, cynk, witamina D i witaminy z grupy B. Restrykcyjne diety, zwłaszcza z dużym deficytem kalorii, często kończą się nasilonym wypadaniem włosów po kilku tygodniach.

Suplementy diety warto przyjmować celowo, po sprawdzeniu, czego naprawdę brakuje. Nadmiar niektórych składników, na przykład witaminy A czy selenu, może wręcz nasilać wypadanie włosów. Biotyna pomaga głównie przy jej niedoborze, który jest rzadki, a w dużych dawkach może zaburzać wyniki niektórych badań laboratoryjnych, na przykład hormonów tarczycy.

Jakie badania zrobić przy nasilonym wypadaniu włosów?

Jeśli wypadanie trwa dłużej niż kilka miesięcy lub jest bardzo nasilone, lekarz zwykle zleca podstawowe badania krwi. Najczęściej są to morfologia, ferrytyna i żelazo, TSH oraz hormony tarczycy, witamina D, a u kobiet w razie potrzeby hormony płciowe. Zakres badań dobiera lekarz na podstawie wywiadu, dlatego nie warto robić ich na ślepo.

Pomocna bywa też wizyta u trychologa, który ocenia skórę głowy i mieszki włosowe w powiększeniu, czyli wykonuje trichoskopię. Jak taka wizyta wygląda, opisujemy w poradniku o trychologu.

Kiedy iść do lekarza?

Do lekarza rodzinnego lub dermatologa warto się wybrać, gdy:

• wypadanie trwa dłużej niż trzy miesiące,
• pojawiają się łyse placki lub wyraźne prześwity,
• skóra głowy swędzi, piecze, łuszczy się lub jest zaczerwieniona,
• wypadaniu towarzyszą inne objawy, na przykład zmęczenie, kołatanie serca, przybieranie lub utrata masy ciała, nieregularne miesiączki,
• włosy wypadają po rozpoczęciu nowego leku.

Wczesna diagnoza ma znaczenie szczególnie przy łysieniu androgenowym i plackowatym, bo leczenie rozpoczęte wcześnie zwykle daje lepsze efekty.

Jak długo trwa jesienne wypadanie włosów?

Sezonowe wypadanie trwa zwykle od kilku tygodni do około trzech miesięcy. W tym czasie w miejscu wypadniętych włosów zaczynają rosnąć nowe. Po kilku miesiącach przy linii czoła i przedziałku można zauważyć krótkie, odrastające włoski, nazywane potocznie baby hair. To dobry znak, że mieszki pracują prawidłowo.

Najczęstsze błędy przy jesiennym wypadaniu włosów

• Rzadkie mycie włosów z obawy przed wypadaniem, które pogarsza stan skóry głowy.
• Suplementy przyjmowane bez badań, w tym kilka preparatów z tymi samymi składnikami.
• Ciasne fryzury i gumki ciągnące włosy.
• Szukanie cudownego kosmetyku zamiast przyczyny, gdy wypadanie trwa miesiącami.
• Ignorowanie innych objawów, które mogą wskazywać na choroby tarczycy czy niedobory.

Źródła: materiały edukacyjne American Academy of Dermatology dotyczące wypadania włosów, badania nad sezonowymi zmianami cyklu wzrostu włosa publikowane w czasopismach dermatologicznych, podręczniki trychologii.