Sucha skóra ciała – jak ją nawilżyć zimą?

Skóra na łydkach zaczyna się łuszczyć, ramiona swędzą po prysznicu, a łokcie i kolana robią się szorstkie. To typowe zimowe objawy suchej skóry, które dotyczą bardzo wielu osób, niezależnie od typu cery na twarzy. Skóra ciała ma mniej gruczołów łojowych niż twarz, szczególnie na podudziach, dlatego szybciej traci ochronną warstwę lipidów. Dobra wiadomość jest taka, że kilka zmian w codziennych nawykach zwykle wystarcza, by skóra znów była miękka i nie swędziała.

Dlaczego skóra ciała zimą jest sucha?

Za suchość skóry odpowiada przede wszystkim osłabiona bariera naskórka. Warstwa rogowa skóry to komórki spojone lipidami, czyli ceramidami, cholesterolem i kwasami tłuszczowymi. Ta struktura zatrzymuje wodę w skórze. Zimą działa na nią kilka czynników naraz.

• Niska wilgotność powietrza. Mroźne powietrze zawiera mało wody, a ogrzewanie dodatkowo wysusza powietrze w mieszkaniach.
• Gorące kąpiele. Gorąca woda i długie moczenie się rozpuszczają lipidy naskórka.
• Mydło i mocne detergenty. Zasadowe mydła i silnie pieniące się żele usuwają ochronną warstwę lipidów.
• Ubrania. Wełna i szorstkie tkaniny podrażniają przesuszoną skórę i nasilają swędzenie.
• Mniej sebum. W niskiej temperaturze gruczoły łojowe pracują wolniej.

Do tego dochodzi wiek. Z biegiem lat skóra produkuje mniej lipidów i sebum, dlatego osoby starsze częściej cierpią z powodu suchej, swędzącej skóry.

Jak rozpoznać suchą skórę ciała?

Sucha skóra jest szorstka w dotyku, matowa i często napięta po kąpieli. Na podudziach może pojawić się drobne łuszczenie albo siateczka przypominająca spękaną ziemię. Typowy jest świąd nasilający się wieczorem i po wyjściu z wanny. Na łokciach, kolanach i piętach skóra grubieje i staje się twarda. Przy dużym przesuszeniu pojawiają się drobne pęknięcia i zaczerwienienia.

Sucha skóra na rękach to temat na osobny poradnik, bo dłonie myjemy wielokrotnie w ciągu dnia. Opisujemy go w tekście o spierzchniętych dłoniach.

Jak się kąpać, żeby nie przesuszać skóry?

Pielęgnacja zaczyna się od kąpieli, bo to podczas niej najczęściej tracimy ochronną warstwę lipidów.

1. Wybieraj prysznic zamiast długiej kąpieli w wannie, a jeśli kąpiel, to krótka, kilkuminutowa.
2. Ustaw letnią, a nie gorącą wodę. Woda, w której czujesz przyjemne ciepło, a nie gorąco, jest dla skóry bezpieczniejsza.
3. Zamień mydło na łagodny preparat o kwaśnym lub obojętnym pH, olejek pod prysznic albo emolient do mycia.
4. Myj mydłem lub żelem tylko miejsca, które tego wymagają, czyli pachy, okolice intymne i stopy. Na podudzia i ramiona często wystarczy sama woda.
5. Nie trzyj skóry myjką ani szorstką gąbką. Przy suchej skórze wystarczą dłonie.
6. Osuszaj skórę ręcznikiem przez przykładanie, nie pocierając.

Do wody można dodać olejek do kąpieli, ale trzeba pamiętać, że wanna staje się wtedy śliska.

Kiedy nakładać balsam?

Najlepszy moment to pierwsze minuty po kąpieli, gdy skóra jest jeszcze lekko wilgotna. Balsam lub emolient zatrzymuje wtedy wodę, która właśnie wniknęła w naskórek. Po kilkunastu minutach woda odparowuje, a skóra jest bardziej przesuszona niż przed kąpielą.

Przy bardzo suchej skórze balsam warto nakładać dwa razy dziennie: po kąpieli i rano. Ilość ma znaczenie. Cienka warstwa na całe ciało to za mało, gdy skóra się łuszczy. Lepiej nałożyć więcej produktu na najbardziej przesuszone miejsca, czyli podudzia, łokcie i kolana.

Jakie składniki działają na suchą skórę?

Dobry kosmetyk do suchej skóry łączy trzy rodzaje składników.

Przy lekko suchej skórze wystarczy lekki balsam z gliceryną i olejami. Przy skórze bardzo suchej i swędzącej lepsze są gęste kremy lub maści z dużą zawartością tłuszczów i składnikami okluzyjnymi. Różnice między formami kosmetyków do ciała, takimi jak masło, balsam i olejek, opisujemy w osobnym poradniku.

Kiedy sięgnąć po mocznik?

Mocznik to naturalny składnik skóry, który wiąże wodę. W kosmetykach działa różnie w zależności od stężenia. W niskich stężeniach, kilkuprocentowych, przede wszystkim nawilża. W stężeniu około 10% nawilża i zmiękcza szorstki naskórek. Wyższe stężenia, kilkudziesięcioprocentowe, działają złuszczająco i stosuje się je miejscowo, na przykład na zrogowaciałe pięty.

Kremy z mocznikiem dobrze sprawdzają się na szorstkie podudzia, łokcie, kolana i przy rogowaceniu przymieszkowym. Na skórze popękanej lub podrażnionej mogą przez chwilę piec. Wtedy lepiej zacząć od niższego stężenia. Więcej o grudkowej, szorstkiej skórze na ramionach i udach piszemy w poradniku o rogowaceniu przymieszkowym.

Czym są emolienty i kiedy ich używać?

Emolienty to kosmetyki stworzone dla skóry bardzo suchej, atopowej i skłonnej do podrażnień. Mają zwykle prosty skład bez substancji zapachowych, dużo lipidów i składniki odbudowujące barierę. Występują jako kremy, balsamy, olejki do kąpieli i preparaty myjące.

Emolienty są podstawą pielęgnacji przy atopowym zapaleniu skóry, ale przydają się każdemu, kto zimą zmaga się z mocno przesuszoną skórą. Stosuje się je regularnie, codziennie, nawet gdy skóra wygląda już lepiej, bo to zapobiega nawrotom przesuszenia.

Czy peeling ciała pomaga przy suchej skórze?

Łagodne złuszczanie pomaga usunąć szare, łuszczące się warstwy naskórka i sprawia, że balsam lepiej się wchłania. Przy suchej skórze trzeba jednak uważać. Peelingi z ostrymi drobinkami, stosowane z dużym naciskiem, uszkadzają osłabioną barierę i nasilają swędzenie. Lepsze są delikatne peelingi cukrowe lub olejowe, a także balsamy z kwasem mlekowym lub mocznikiem, które złuszczają chemicznie. Wystarczy raz w tygodniu, a po peelingu konieczny jest balsam. Szczegóły w poradniku o peelingu do ciała.

Jak ograniczyć swędzenie suchej skóry?

Świąd to jeden z najbardziej uciążliwych objawów suchej skóry. Drapanie uszkadza naskórek, a uszkodzona skóra swędzi jeszcze bardziej. Pomaga:

• regularne natłuszczanie skóry emolientem, także kilka razy dziennie,
• chłodny okład lub balsam przechowywany w lodówce, który przynosi szybką ulgę,
• przewiewne ubrania z bawełny noszone bezpośrednio na skórze, zamiast wełny,
• pranie ubrań w łagodnych środkach i dokładne płukanie,
• krótko obcięte paznokcie, które mniej uszkadzają skórę przy nieświadomym drapaniu w nocy.

Jak nawilżać powietrze w domu?

W sezonie grzewczym wilgotność powietrza w mieszkaniach często spada poniżej poziomu komfortowego dla skóry, który zwykle określa się na około 40–60%. Pomaga nawilżacz powietrza, zwłaszcza w sypialni, gdzie spędzamy kilka godzin w nocy. Trzeba go regularnie czyścić, żeby w zbiorniku nie namnażały się drobnoustroje. Warto też nie przegrzewać mieszkania i wietrzyć je krótko i intensywnie. Te same zasady pomagają skórze twarzy, o której piszemy w poradniku jak pielęgnować skórę twarzy zimą.

Kiedy sucha skóra wymaga wizyty u lekarza?

Większość przypadków suchej skóry poprawia się po zmianie nawyków w ciągu kilku tygodni. Do lekarza warto się wybrać, gdy:

• świąd jest silny, budzi w nocy lub nie mija mimo regularnego natłuszczania,
• skóra pęka, krwawi lub sączy się,
• pojawiają się czerwone, łuszczące się plamy o wyraźnych brzegach,
• suchości towarzyszą inne objawy, na przykład zmęczenie, przybieranie na wadze, nadmierne pragnienie,
• sucha skóra pojawiła się nagle u dziecka lub osoby starszej.

Sucha skóra może towarzyszyć atopowemu zapaleniu skóry, łuszczycy, rybiej łusce, chorobom tarczycy, cukrzycy czy niedoborom, a także być skutkiem ubocznym niektórych leków. W takich sytuacjach sama pielęgnacja nie wystarczy.

Jakie błędy pogarszają suchość skóry?

• Długie, gorące kąpiele i prysznice kilka razy dziennie.
• Mydło w kostce na całe ciało.
• Balsam nakładany rzadko lub dopiero po całkowitym wyschnięciu skóry.
• Perfumowane balsamy przy skórze podrażnionej i swędzącej.
• Mocne peelingi na suchą, łuszczącą się skórę.
• Wełniane ubrania noszone bezpośrednio na skórze.

Źródła: zalecenia American Academy of Dermatology dotyczące suchej skóry, rekomendacje dotyczące pielęgnacji skóry atopowej emolientami, przeglądy badań nad mocznikiem w preparatach do skóry.