Sauna sucha czy parowa – która lepsza i jak z niej bezpiecznie korzystać?

Jesień i zima to sezon na saunę. Po zimnym dniu ciepło przynosi ulgę, rozluźnia mięśnie i pomaga się odprężyć. Sauny są w hotelach, klubach fitness, aquaparkach i coraz częściej w domach. Do wyboru jest zwykle kilka rodzajów: fińska, parowa, infrared, czasem biosauna. Każda działa nieco inaczej i każda wymaga przestrzegania kilku zasad, żeby seans był przyjemny i bezpieczny.

Czym jest sauna sucha?

Sauna sucha, nazywana też fińską, to drewniane pomieszczenie z piecem, w którym temperatura powietrza wynosi zwykle od około 80 do 100°C, a wilgotność jest niska. W wielu saunach polewa się rozgrzane kamienie wodą, co na chwilę podnosi wilgotność i daje intensywną falę gorąca. W tradycyjnych seansach saunowych stosuje się też ceremonie z ręcznikami i olejkami eterycznymi, nazywane aufgussami.

Ze względu na niską wilgotność pot szybko odparowuje ze skóry, a wysoka temperatura jest lepiej tolerowana niż przy wysokiej wilgotności. Sucha sauna daje silny bodziec cieplny i intensywne pocenie.

Czym jest sauna parowa?

Sauna parowa, nazywana też łaźnią parową lub łaźnią rzymską, ma niższą temperaturę, zwykle około 40–50°C, ale bardzo wysoką wilgotność, bliską 100%. Pomieszczenie wypełnia gęsta para, często aromatyzowana olejkami. Pot nie odparowuje ze skóry, dlatego ciało nagrzewa się mimo niższej temperatury, a odczucie gorąca jest wyraźne.

Łaźnia parowa jest zwykle łagodniejsza dla osób, które źle znoszą bardzo wysoką temperaturę. Wilgotne powietrze bywa przyjemne dla dróg oddechowych, choć osoby z niektórymi chorobami płuc mogą je źle tolerować.

Czym jest sauna infrared?

W saunie infrared, czyli na podczerwień, ciało ogrzewają promienniki emitujące promieniowanie podczerwone. Temperatura powietrza jest niższa niż w saunie fińskiej, zwykle w okolicach kilkudziesięciu stopni, a ciepło odczuwa się bardziej jako ogrzewanie skóry i tkanek. Sauna infrared bywa wybierana przez osoby, które nie lubią bardzo gorącego powietrza.

Sauna sucha czy parowa – porównanie

Która lepsza? Nie ma jednej odpowiedzi. Sucha sauna daje mocniejszy bodziec, parowa jest łagodniejsza. Wiele osób korzysta z obu, w zależności od nastroju i samopoczucia.

Jak sauna działa na organizm?

W saunie temperatura ciała rośnie, naczynia krwionośne skóry się rozszerzają, serce bije szybciej, a organizm intensywnie się poci, żeby się schłodzić. Po wyjściu i schłodzeniu naczynia się kurczą. Ta zmiana temperatur jest dla organizmu bodźcem przypominającym umiarkowany wysiłek.

Badania obserwacyjne, prowadzone głównie w Finlandii, wiążą regularne korzystanie z sauny z korzystnymi wskaźnikami zdrowia sercowo-naczyniowego i lepszym samopoczuciem, choć nie dowodzą jednoznacznie związku przyczynowego. Sauna sprzyja też rozluźnieniu mięśni i odprężeniu, a wiele osób lepiej po niej śpi. Nie jest jednak sposobem na odchudzanie. Utrata masy ciała po saunie to głównie utrata wody, którą trzeba uzupełnić.

Jak sauna wpływa na skórę?

Podczas seansu skóra się rozgrzewa i zaróżowia, a pot pomaga oczyścić powierzchnię skóry. Wiele osób zauważa po saunie gładszą, bardziej promienną skórę. Jednocześnie wysoka temperatura i pocenie mogą przesuszać skórę, a gwałtowne zmiany temperatury nie służą cerze naczynkowej i trądzikowi różowatemu.

Po saunie warto nałożyć krem nawilżający na twarz i balsam na ciało. Osoby z cerą naczynkową powinny korzystać z sauny ostrożnie, krócej i w niższych temperaturach. Więcej o tym typie cery piszemy w poradniku jak rozpoznać typ cery, a o zimowej pielęgnacji w tekście jak pielęgnować skórę twarzy zimą.

Jak korzystać z sauny krok po kroku?

1. Przygotowanie. Nie wchodź do sauny na pełny żołądek ani bardzo głodny. Zdejmij biżuterię, okulary i soczewki kontaktowe, zmyj makijaż.
2. Prysznic. Umyj się i dokładnie osusz, bo sucha skóra szybciej zaczyna się pocić.
3. Wejście. Usiądź lub połóż się na ręczniku. Początkujący powinni wybierać niższe ławki, gdzie jest chłodniej.
4. Czas. Pozostań w saunie od kilku do kilkunastu minut, w zależności od samopoczucia. Wyjdź od razu, gdy poczujesz zawroty głowy, kołatanie serca lub złe samopoczucie.
5. Wyjście. Przed wyjściem posiedź chwilę, żeby uniknąć gwałtownego spadku ciśnienia przy wstawaniu.
6. Schłodzenie. Chłodny prysznic, zanurzenie w basenie z zimną wodą lub spacer na świeżym powietrzu. Osoby początkujące i z wrażliwym układem krążenia powinny schładzać się stopniowo.
7. Odpoczynek. Odpocznij kilkanaście minut w pozycji siedzącej lub leżącej, pij wodę.
8. Powtórzenie. Zwykle dwa–trzy cykle w ciągu jednej wizyty.

Ile razy w tygodniu korzystać z sauny?

Zdrowe osoby mogą zwykle korzystać z sauny raz–kilka razy w tygodniu. Na początku lepiej zacząć od krótszych wejść i niższych temperatur, a czas i liczbę cykli wydłużać stopniowo. Ważniejsza od długości pobytu jest regularność i dobre samopoczucie.

Kto nie powinien korzystać z sauny?

Z sauny nie powinny korzystać lub powinny najpierw skonsultować się z lekarzem osoby:

• z niewyrównanym nadciśnieniem lub niskim ciśnieniem,
• po niedawnym zawale serca, z niestabilną chorobą wieńcową, niewydolnością serca, ciężkimi wadami zastawek,
• z gorączką, ostrą infekcją, stanami zapalnymi,
• z padaczką,
• z ciężkimi chorobami płuc,
• z żylakami i skłonnością do zakrzepicy,
• kobiety w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze,
• po spożyciu alkoholu.

Dzieci mogą korzystać z sauny, ale krócej, w niższych temperaturach i zawsze pod opieką dorosłych.

Co zabrać do sauny?

• dwa ręczniki: jeden do siedzenia lub leżenia na ławce, drugi do osuszania,
• klapki, które chronią stopy na mokrej podłodze,
• szlafrok na czas odpoczynku,
• butelkę wody,
• czepek lub ręcznik na włosy, jeśli chcesz chronić je przed przesuszeniem,
• łagodny krem lub balsam na skórę po seansie.

W wielu saunach obowiązuje zasada wchodzenia bez strojów kąpielowych, owiniętym w ręcznik lub na ręczniku. Warto sprawdzić regulamin obiektu, bo zasady się różnią.

Sauna po treningu – tak czy nie?

Sauna po umiarkowanym treningu może pomóc rozluźnić mięśnie i zrelaksować się. Po bardzo intensywnym wysiłku organizm jest jednak odwodniony i zmęczony, a ciało i tak jest rozgrzane. Wtedy lepiej odczekać, uzupełnić płyny i dopiero później iść do sauny, wybierając krótsze wejścia. Nie korzysta się z sauny przy kontuzjach w ostrej fazie, na przykład świeżych skręceniach i stłuczeniach, bo ciepło nasila obrzęk.

Jakie błędy popełniamy w saunie najczęściej?

• Alkohol przed i w trakcie sauny, który zwiększa ryzyko omdlenia i zaburzeń rytmu serca.
• Zbyt długie przebywanie w saunie i przetrzymywanie się mimo złego samopoczucia.
• Gwałtowne wstawanie po seansie.
• Brak picia wody po saunie.
• Wchodzenie do sauny w makijażu i z kremami na skórze.
• Seans tuż po zabiegach na twarz, na przykład peelingach chemicznych czy depilacji laserowej.

Źródła: wytyczne towarzystw saunowych dotyczące zasad korzystania z sauny, badania obserwacyjne nad korzystaniem z sauny i zdrowiem sercowo-naczyniowym publikowane w czasopismach medycznych.