Pękające pięty – jak je wygładzić i zapobiec nawrotom?

Pękające pięty to problem, który dotyczy wielu osób, a zimą i latem nasila się z różnych powodów. Zimą skóra stóp przesusza się w ciepłych butach i przy suchym powietrzu, latem w sandałach i klapkach, w których pięta nie ma oparcia. Pęknięcia bywają tylko kłopotem estetycznym, ale głębokie szczeliny potrafią boleć, krwawić i stać się wrotami zakażenia. Na szczęście w większości przypadków systematyczna pielęgnacja wystarcza, by pięty znów były gładkie.

Dlaczego pięty pękają?

Skóra na piętach jest naturalnie grubsza, bo musi wytrzymać nacisk ciała. Gdy się przesusza, warstwa rogowa twardnieje i traci elastyczność. Podczas chodzenia poduszka tłuszczowa pod piętą rozszerza się na boki, a sztywny, suchy naskórek nie nadąża za tym ruchem i pęka. Najpierw powstają płytkie rysy, a z czasem głębokie szczeliny sięgające żywej skóry.

Do pękania pięt przyczyniają się:

• sucha skóra, zwłaszcza zimą i u osób starszych,
• długie stanie, szczególnie na twardym podłożu,
• nadwaga, która zwiększa nacisk na pięty,
• buty z otwartą piętą, klapki i sandały,
• chodzenie boso,
• gorące kąpiele i mydła, które przesuszają skórę,
• choroby, na przykład cukrzyca, niedoczynność tarczycy, łuszczyca, atopowe zapalenie skóry czy grzybica stóp.

Jak usuwać zrogowacenia w domu?

Usuwanie zrogowaceń to pierwszy krok, ale trzeba robić to ostrożnie.

1. Zmiękcz skórę w ciepłej, nie gorącej, kąpieli stóp przez około 10 minut. Można dodać do wody łagodny preparat do stóp.
2. Osusz stopy. Część osób woli pracować tarką na suchej skórze, ale przy grubych zrogowaceniach łatwiej po kąpieli.
3. Delikatnie zetrzyj zrogowacenia pumeksem lub tarką o drobnej gradacji, ruchem w jednym kierunku. Celem jest wygładzenie, a nie zdarcie skóry do różowej warstwy.
4. Spłucz i osusz stopy, także między palcami.
5. Nałóż krem na pięty.

Takie złuszczanie wystarczy wykonywać raz–dwa razy w tygodniu. Zbyt częste lub zbyt intensywne usuwanie naskórka sprawia, że skóra w odpowiedzi rogowacieje jeszcze szybciej.

Czego nie robić z zrogowaceniami?

• Nie wycinaj zrogowaceń żyletką, nożykiem ani nożyczkami. Łatwo o głębokie skaleczenie i zakażenie.
• Nie używaj tarek metalowych o ostrych zębach na pękniętej skórze.
• Nie zdzieraj odstającego naskórka przy pęknięciach.
• Nie stosuj preparatów złuszczających na otwarte, krwawiące pęknięcia.

Jaki krem na pękające pięty?

Najskuteczniejsze kremy na pięty łączą działanie zmiękczające i nawilżające.

Na grube zrogowacenia dobrze działają kremy i pianki z mocznikiem w stężeniu kilkunastu–kilkudziesięciu procent. Stosuje się je tylko na pięty i miejsca zrogowaciałe, nie na całą stopę. Na popękaną, bolesną skórę najpierw lepiej nałożyć łagodniejszy krem natłuszczający, a składniki złuszczające wprowadzić, gdy pęknięcia się zagoją. O mechanizmie działania mocznika piszemy też w poradniku o suchej skórze ciała.

Jak zrobić nocny okład na pięty?

1. Wieczorem umyj i osusz stopy.
2. Nałóż grubą warstwę kremu z mocznikiem lub maści z wazeliną na pięty.
3. Załóż bawełniane skarpetki.
4. Zostaw na całą noc.

Skarpetki zatrzymują krem i wilgoć, a skóra mięknie przez kilka godzin. Przy regularnym stosowaniu przez kilka dni z rzędu pęknięcia zwykle wyraźnie się zmniejszają. Później wystarczy okład raz–dwa razy w tygodniu i codzienny krem.

Czy skarpety złuszczające pomagają?

Skarpety złuszczające to nasączone kwasami skarpetki, które nosi się przez określony czas. Po kilku dniach skóra stóp zaczyna schodzić płatami, a pod nią pojawia się gładka skóra. Mogą być pomocne przy zrogowaceniach na całej stopie, ale nie nadają się na skórę popękaną i z rankami, bo kwasy mocno ją podrażniają. Nie powinny ich stosować osoby z cukrzycą, zaburzeniami krążenia i chorobami skóry stóp. Efekt utrzymuje się tylko wtedy, gdy później regularnie pielęgnuje się stopy.

Jak zapobiegać nawrotom?

• codziennie nakładaj krem na pięty, najlepiej wieczorem,
• usuwaj zrogowacenia delikatnie raz–dwa razy w tygodniu,
• noś buty z zakrytą, stabilną piętą i dobrze dopasowane,
• zakładaj skarpetki z naturalnych włókien,
• unikaj długiego chodzenia boso po twardych powierzchniach,
• myj stopy w letniej wodzie i dokładnie je osuszaj,
• dbaj o prawidłową masę ciała, jeśli nadwaga obciąża stopy.

Pękające pięty a pedicure

Regularny pedicure pomaga utrzymać stopy w dobrym stanie. W domu można go wykonać samodzielnie, a krok po kroku opisujemy go w poradniku o pedicure w domu. Przy głębokich pęknięciach, grubych zrogowaceniach i odciskach lepszy jest pedicure medyczny wykonywany przez podologa, który bezpiecznie usuwa zrogowacenia specjalnymi narzędziami i potrafi rozpoznać zmiany wymagające leczenia.

Jak dbać o pęknięcia, które już bolą?

Gdy pęknięcia są głębokie i bolesne, najpierw trzeba pozwolić im się zagoić, a dopiero potem usuwać zrogowacenia.

1. Umyj stopy letnią wodą i delikatnym preparatem, a następnie dokładnie osusz.
2. Na pęknięcia nałóż maść ochronną, na przykład z wazeliną, pantenolem lub alantoiną, bez kwasów i wysokich stężeń mocznika, które mogą piec.
3. Jeśli pęknięcie krwawi lub jest bardzo głębokie, zabezpiecz je jałowym opatrunkiem lub plastrem hydrokoloidowym.
4. Przez kilka dni noś wygodne buty z zakrytą piętą i unikaj długiego stania.
5. Gdy pęknięcia się zamkną, wprowadź krem z mocznikiem i delikatne tarkowanie.

Pęknięcie, które jest zaczerwienione, ciepłe, obrzęknięte lub sączy się, może być zakażone i wymaga wizyty u lekarza.

Jakie buty i skarpety pomagają piętom?

Obuwie ma duży wpływ na stan pięt. Najlepiej sprawdzają się buty z zakrytą, stabilną piętą, które nie pozwalają poduszce tłuszczowej rozjeżdżać się na boki przy każdym kroku. Klapki, japonki i sandały bez pasków przy pięcie sprzyjają pękaniu, szczególnie przy długim chodzeniu. W domu warto nosić kapcie z zakrytą piętą zamiast chodzić boso. Skarpetki z bawełny lub wełny merino pomagają utrzymać odpowiednią wilgotność skóry, a zbyt ciasne, syntetyczne skarpety sprzyjają poceniu i podrażnieniom. Przy długiej pracy na stojąco warto rozważyć wkładki amortyzujące, które zmniejszają nacisk na pięty.

Czy pękające pięty to objaw niedoborów?

Pękające pięty najczęściej wynikają z suchej skóry i obciążenia stóp. Wśród możliwych przyczyn wymienia się też niedobory, na przykład kwasów tłuszczowych czy niektórych witamin, ale rzadko są one jedynym powodem problemu. Jeśli pięty pękają mimo dobrej pielęgnacji, a do tego pojawiają się inne objawy, takie jak zmęczenie, sucha skóra na całym ciele czy wypadanie włosów, warto porozmawiać z lekarzem i ewentualnie zrobić badania.

Kiedy iść do lekarza lub podologa?

• przy cukrzycy, nawet przy niewielkich pęknięciach, bo rany na stopach goją się gorzej i łatwo ulegają zakażeniu,
• gdy pęknięcia są głębokie, krwawią lub bardzo bolą,
• przy objawach zakażenia: zaczerwienieniu, obrzęku, ociepleniu, ropie, gorączce,
• gdy mimo kilku tygodni pielęgnacji nie ma poprawy,
• gdy skóra stóp łuszczy się, swędzi lub zmiany obejmują przestrzenie między palcami, co może wskazywać na grzybicę,
• przy zaburzeniach czucia lub krążenia w stopach.

Pękanie pięt może też towarzyszyć chorobom ogólnym, na przykład niedoczynności tarczycy. Jeśli problem nasilił się bez wyraźnej przyczyny, warto o tym powiedzieć lekarzowi.

Najczęstsze błędy przy pękających piętach

• Wycinanie zrogowaceń ostrymi narzędziami.
• Zbyt intensywne tarkowanie, które pobudza skórę do jeszcze szybszego rogowacenia.
• Krem stosowany od czasu do czasu zamiast codziennie.
• Klapki i chodzenie boso przy skłonności do pękania.
• Gorące kąpiele stóp bez nałożenia kremu po nich.

Źródła: materiały edukacyjne American Academy of Dermatology dotyczące pękających pięt, zalecenia dotyczące pielęgnacji stóp u osób z cukrzycą, podręczniki podologii.