Łamliwe paznokcie – skąd się biorą i jak je wzmocnić?

Jak zbudowany jest paznokieć i dlaczego się łamie?

Płytka paznokcia składa się z warstw zrogowaciałych komórek wypełnionych keratyną. Warstwy są połączone ze sobą i zawierają niewielką ilość wody i tłuszczów, które nadają płytce elastyczność. Zdrowy paznokieć zawiera około 10–30% wody.

Gdy paznokieć traci wodę i tłuszcze, robi się twardy, ale kruchy. Połączenia między warstwami słabną, a płytka zaczyna się rozwarstwiać na końcu (onychoschizja) albo pękać wzdłuż (onychoreksja). Paradoksalnie szkodzi też nadmiar wody: częste moczenie powoduje pęcznienie i kurczenie się płytki, co osłabia jej strukturę.

Paznokcie rosną powoli. Paznokieć dłoni odrasta w całości w około 4–6 miesięcy, a paznokieć stopy nawet w rok lub dłużej. Dlatego każda zmiana w pielęgnacji daje widoczne efekty dopiero po kilku miesiącach.

Jakie są przyczyny łamliwych paznokci?

Przyczyny zewnętrzne (najczęstsze)

• częsty kontakt z wodą – zmywanie, sprzątanie, praca w gastronomii, fryzjerstwie, opiece zdrowotnej,
• detergenty i środki chemiczne – płyny do naczyń, środki czystości, płyny do dezynfekcji rąk,
• zmywacze do paznokci, zwłaszcza z acetonem, używane często,
• urazy – używanie paznokci jako narzędzia, uderzenia, praca fizyczna,
• niewłaściwe zdejmowanie stylizacji – zrywanie hybrydy, agresywne piłowanie płytki,
• suche, zimne powietrze – zimą paznokcie łatwiej się łamią.

Przyczyny wewnętrzne

• wiek – z wiekiem płytka staje się cieńsza i bardziej krucha,
• choroby skóry – łuszczyca paznokci, liszaj płaski, egzema dłoni,
• grzybica paznokci – płytka staje się pogrubiała, krucha i przebarwiona,
• choroby tarczycy – zarówno nadczynność, jak i niedoczynność,
• niedobory – np. niedobór żelaza (niekiedy z łyżeczkowatym wklęsłym kształtem paznokci),
• zaburzenia krążenia i niektóre leki.

U większości osób nie udaje się znaleźć jednej przyczyny chorobowej, a łamliwość wynika z sumy czynników zewnętrznych.

Kiedy z łamliwymi paznokciami iść do lekarza?

Warto skonsultować się z dermatologiem lub lekarzem rodzinnym, gdy:

• paznokcie zmieniają kolor (żółkną, bieleją, ciemnieją) lub grubieją,
• płytka odchodzi od łożyska,
• pojawiają się wgłębienia, bruzdy poprzeczne lub plamki,
• zmiany dotyczą wszystkich paznokci, a towarzyszą im inne objawy (zmęczenie, wypadanie włosów, łuszczenie skóry),
• mimo kilku miesięcy pielęgnacji nie ma poprawy.

Lekarz może zlecić badania krwi (np. morfologię, ferrytynę, hormony tarczycy) lub badanie mykologiczne. Leczenie choroby podstawowej jest wtedy ważniejsze niż kosmetyki.

Co zalecają dermatolodzy na łamliwe paznokcie?

Dermatolodzy specjalizujący się w chorobach paznokci podkreślają, że podstawą leczenia jest unikanie czynników drażniących i regularne nawilżanie. Zalecenia przedstawione na kongresie Amerykańskiej Akademii Dermatologii obejmują:

1. Rękawiczki – lateksowe lub nitrylowe (najlepiej z bawełnianą wkładką) do prac mokrych, bawełniane do prac suchych, np. w ogrodzie.
2. Nawilżanie – krem do rąk i paznokci kilka razy dziennie, zwłaszcza po każdym myciu rąk.
3. Unikanie drażniących preparatów – w tym niektórych środków do dezynfekcji rąk.
4. Ograniczenie stylizacji – w okresie leczenia warto zrobić przerwę od lakierów, hybryd i zmywaczy.
5. Ochrona przed urazami – nie używać paznokci jako narzędzia.

Jakie kosmetyki wybrać?

Najlepiej sprawdzają się kremy i olejki z substancjami, które nawilżają i natłuszczają płytkę:

• mocznik i kwas mlekowy (wiążą wodę),
• lanolina, wazelina, masło shea (tworzą warstwę ochronną),
• olejki (jojoba, migdałowy, arganowy) wcierane w płytkę i skórki.

Krem najlepiej wmasować w płytkę, skórki i opuszki. Szczególnie dobrze działa nawilżanie wieczorem, przed snem, np. pod bawełnianymi rękawiczkami. Pomocny może być też zabieg parafinowy na dłonie, który intensywnie natłuszcza skórę i paznokcie.

O mocznikach i ich stężeniach przeczytasz więcej w tekście o tym, do czego służy mocznik w kremach.

Czy biotyna pomaga na łamliwe paznokcie?

Biotyna to najczęściej polecany suplement na paznokcie, ale dowody na jej skuteczność są słabe. Najczęściej cytowane badania pochodzą z lat 80. i 90. XX wieku, obejmowały niewielkie grupy (kilkadziesiąt osób) i nie miały prawidłowej grupy kontrolnej. W jednym z nich u osób przyjmujących 2,5 mg biotyny dziennie płytka pogrubiała się średnio o 25%, a rozdwajanie ustąpiło u połowy uczestników. W innym, opartym na ankiecie, 63% osób zgłaszało subiektywną poprawę.

Dermatolodzy podkreślają, że niedobór biotyny jest bardzo rzadki, a dobrze zaprojektowanych badań klinicznych potwierdzających działanie suplementu nie ma. Amerykańska Agencja Żywności i Leków ostrzega, że duże dawki biotyny mogą zaburzać wyniki niektórych badań laboratoryjnych, np. hormonów tarczycy czy enzymów sercowych. Przed badaniami krwi trzeba poinformować lekarza o jej przyjmowaniu. Więcej na ten temat znajdziesz w artykule o tym, czy warto brać biotynę.

Ważniejsza od suplementów jest zróżnicowana dieta z odpowiednią ilością białka, żelaza i cynku. Przy podejrzeniu niedoboru warto zrobić badania, zamiast suplementować na ślepo.

Jak pielęgnować łamliwe paznokcie na co dzień?

Skracanie i piłowanie

• trzymaj paznokcie krótkie, bo długie łatwiej się łamią i rozdwajają,
• używaj pilnika szklanego lub drobnoziarnistego, piłując w jednym kierunku,
• unikaj cążek przy rozdwajających się płytkach, bo zgniatają warstwy,
• nadaj paznokciom zaokrąglony kształt, który jest mniej podatny na zahaczanie.

Jaki kształt wybrać, podpowiada poradnik o kształtach paznokci do różnych dłoni. Inspiracje dla krótkich paznokci znajdziesz w tekście o tym, co wygląda najlepiej na krótkich paznokciach.

Skórki

Nie wycinaj skórek agresywnie. To naturalna bariera chroniąca macierz paznokcia przed zakażeniem. Lepiej je zmiękczać i delikatnie odsuwać. Instrukcja znajduje się w poradniku o pielęgnacji skórek przy paznokciach.

Lakiery i stylizacje

Stylizacja sama w sobie nie musi szkodzić, ale problemem jest częste zmywanie, mocne piłowanie płytki przed hybrydą i zrywanie lakieru. Jeśli nosisz hybrydę, ważne jest jej prawidłowe zdejmowanie, opisane w tekście o tym, ile trzyma się hybryda i jak ją zdjąć. Po długim noszeniu stylizacji warto dać paznokciom czas na odbudowę, co wyjaśnia artykuł o tym, jak wzmocnić płytkę po zdjęciu hybrydy.

Dobrą opcją dla osób, które chcą zadbanych paznokci bez lakieru, jest manicure japoński, czyli pielęgnacja z polerowaniem płytki pastą.

Odżywki do paznokci

Odżywki utwardzające mogą chwilowo wzmocnić płytkę, ale te z formaldehydem przy długim stosowaniu usztywniają paznokieć i mogą go dodatkowo kruszyć. Lepiej wybierać odżywki nawilżające i stosować je według zaleceń producenta. Istnieją też lakiery lecznicze dostępne w aptekach, ale ich skuteczność jest słabo zbadana.

Najczęstsze błędy przy łamliwych paznokciach

• Zmywanie bez rękawiczek – woda i detergenty to główny wróg kruchych paznokci.
• Zmywacz z acetonem kilka razy w tygodniu – mocno wysusza płytkę.
• Obgryzanie i skubanie – uszkadza płytkę i skórki.
• Cążki zamiast pilnika – zgniatają warstwy płytki.
• Polerowanie płytki zbyt często – ścienia paznokieć.
• Oczekiwanie szybkich efektów – zdrowa płytka potrzebuje kilku miesięcy, by odrosnąć.

Źródła: American Academy of Dermatology – porady dotyczące pielęgnacji paznokci i wystąpienie kongresowe o zespole kruchych paznokci (relacja MDedge); U.S. Food and Drug Administration – ostrzeżenie o wpływie biotyny na wyniki badań laboratoryjnych; EBSCO Research Starters – naturalne metody na łamliwe paznokcie

Redakcja beautynews.pl

Piszemy o pielęgnacji, zabiegach i makijażu na podstawie podręczników kosmetologii i publikacji dermatologicznych. Teksty aktualizujemy, gdy zmienia się wiedza albo zalecenia.